‘The Wicker Man’: Do not read synopses, don’t ask anyone about it, just see it

Cinema Zuid, woensdag 18 december 2013 om 20 uur

Belgische filmaffiche van 'The Wicker Man' (1973, Robin Hardy)

Belgische filmaffiche van ‘The Wicker Man’ (1973, Robin Hardy)

 

Ondanks de stevige cultreputatie van ‘The Wicker Man’ (1973) is deze film in onze contreien zo goed als onbekend.
Hoog tijd voor wat eerherstel, zeker nu Cinema Zuid uitpakt met een éénmalige vertoning van deze ‘Citizen Kane of horror films’ (dixit hoofdredacteur Frederick S. Clarke in het ondertussen opgedoekte Amerikaanse tijdschrift ‘Cinefantastique’).
Aanleiding voor de vertoning op woensdag 18 december is de 40ste verjaardag van de film.
In Engeland ging die verjaardag niet onopgemerkt voorbij. Een opgesmukte versie van de film (de ‘final cut’) kreeg er een bioscooprelease en het gezaghebbende tijdschrift ‘Sight & Sound’ plaatste de film op de cover van haar oktobernummer (‘The Wicker Man – Still burning after 40 years’!).
Niemand die dat ooit hadden durven voorspellen in 1973.

Film maudit

Wanneer producer Peter Snell in 1972 aan het hoofd komt te staan van productiefirma British Lion zoekt hij naar materiaal om snel en goedkoop te verfilmen.
Snell wil vakbonden, pers en industrie overtuigen van zijn wil om te investeren in de toen slabakkende Britse filmindustrie.
Scenarist Anthony Shaffer (schrijver van Broadway- en filmhit ‘Sleuth’ en de Hitchcock-thriller ‘Frenzy’) en Robin Hardy (regisseur van commercials en televisiefilms) werken op dat moment al een tijdje aan een thriller over heidense rituelen. Wanneer Christopher Lee zich engageert om één van de hoofdrollen te vertolken, is de deal rap beklonken.
In de herfst van 1972 starten de opnames van ‘The Wicker Man’ op diverse locaties in Schotland. Eén en ander verloopt redelijk vlot, al is het af en toe improviseren: het verhaal is gesitueerd in de lente en vraagt om bomen in volle bloei, zwangere Britt Ekland vraagt een ‘body double’ voor haar naaktscène …
Maar dit zijn slechts akkefietjes in vergelijking met wat er volgt tijdens de post-productie.
Hardy monteert de film samen met Eric Boyd-Perkins en een eerste versie van 99 minuten is het resultaat. Een aantal opgenomen scènes haalden de montage niet of werden ingekort.
British Lion wordt voorjaar 1973 verkocht aan EMI en krijgt met Michael Deeley een nieuwe managing director. Deeley is aanwezig op een testscreening van ‘The Wicker Man’ en zegt na afloop dat het één van de slechtste films is die hij ooit heeft gezien.
Deeley informeert bij Roger Corman (‘king of the B’s’) hoe de film het best in de markt wordt gezet en wat er moet gebeuren om het verhaal vlotter te doen overkomen.
Er volgt een nieuwe montage die ongeveer 15 minuten korter is.
‘The Wicker Man’ wordt in december 1973 zonder publiciteit en zonder persvoorstelling in de Engelse bioscopen gedropt als tweede helft van een double bill met ‘Don’t Look Now’ van Nicolas Roeg.
In Amerika komt de film terecht bij Warner Bros. Door slechte marketing bereikt ook daar de film zijn doelpubliek niet.

Belgische release

Op het Europese vasteland gaat de film in april 1974 in première tijdens het ‘Festival du Film Fantastique et de Science Fiction’ in Parijs. ‘The Wicker Man’ krijgt er zowaar de ‘Licorne d’or’ (de hoogste onderscheiding), maar er volgt geen nationale, Franse release wegens slechte commerciële vooruitzichten.
In België durft Excelsior Films van Georges Heylen de gok wel te wagen.
Heylen heeft net zijn Borgerhoutse ‘keurbioscoop’ Studio Century ter beschikking gesteld aan Danny De Laet en Willy Magiels, de latere perschef van het Rex-concern, voor de eerste editie van het ‘Festival van de Fantastische Film’. Heylen eist de openingsfilm op (12 september 1974) en hoopt op die manier ‘The Wicker Man’ wat extra publiciteit te geven.
De prent scoort goed bij het festivalpubliek, maar ook Excelsior Films weet verder niet goed wat aan te vangen met de film.
Een negatieve recensie in het maandblad ‘Film en Televisie’ in november 1974 is exemplarisch voor de ontvangst door de pers. Ronnie Pede schrijft dat de ‘Wicker Man’ hem ‘fel ontgoocheld heeft’ en dat met ‘dit scenario heel wat méér spanning moet bereikt worden’. Enkel Christopher Lee en de muziek krijgen een voldoende mee.
Uiteindelijk krijgt ‘The Wicker Man’ zijn bioscooprelease (‘Première voor België’) op 28 maart 1975 in Ciné Ambassades (Anneessensstraat). Zonder al te veel reclame en persaandacht verdwijnt de film al na één week van de affiche. ‘The Wicker Man’ is daarna nog te zien in een aantal wijkcinema’s ten lande, maar dat de film voor Heylen een verliespost was, is zeker.
Verzamelaars van affiches waren wel gelukkig. De Belgische ‘affichette’ van ‘The Wicker Man’ behoort tot de mooiste van de jaren ’70.

 

Publiciteitsfolder van Excelsior Films voor 'The Wicker Man'

Publiciteitsfolder van Excelsior Films voor ‘The Wicker Man’

 

Eerherstel

Was ‘The Wicker Man’ een grandiose commerciële flop bij de oorspronkelijke release, met de jaren groeide de reputatie van ‘de film.
Voor een groot deel had dit te maken met het feit dat de film zo goed als onzichtbaar was geworden. Er waren nog geen video-cassettes en ook op televisie kreeg de film geen kansen. Maar door schaarse middernachtvertoningen in universiteitssteden en word of mouth kreeg ‘The Wicker Man’ al snel het label ‘cult film’ opgeplakt.
Een kleine Amerikaanse distributeur, Abraxas, gaf de film een nieuwe kans in 1977. Abraxas gaat op zoek naar de eerste versie (99 minuten) van de film, maar blijkbaar was al het weggesneden materiaal ook effectief vernietigd (kwatongen beweren zelfs dat de pellicule is terechtgekomen onder een laag verse asfalt van een Engelse snelweg).
Na lang zoeken vindt men bij Roger Corman een kopie van de 99 minuten-versie. De kopie wordt als basis gebruikt voor de re-release in de States.
Het tijdschrift ‘Cinefantastique’ springt mee op de kar, plaatst de film op de cover van haar winternummer en besteedt maar liefst 33 pagina’s aan ‘The Wicker Man’.

Sindsdien verdween de film niet meer uit de belangstelling. Fanzines, websites, t-shirts, Facebook-pagina’s … het draagt allemaal bij tot verdere verspreiding van ‘The Wicker Man’-cult.
De remake uit 2006 (regie Neil LaBute) wordt daarentegen best met de mantel der vergetelheid bedekt.

De ‘director’s cut’ (grotendeels gebaseerd op de filmkopie die men bij Roger Corman vond) van ‘The Wicker Man’ is al jaren uit op dvd.
Naar aanleiding van de 40ste verjaardag spaarde nieuwe eigenaar Studiocanal UK kosten noch moeite om de Wicker Man-fans extra te verwennen. Na een lange zoektocht werd in de Harvard Film Archives een kopie van uitstekende kwaliteit gevonden. Deze werd gedigitaliseerd en ook opnieuw gemonteerd onder supervisie van Robin Hardy. Het resultaat is een versie (de ‘final cut’) die het dichtst aansluit bij de oorspronkelijke visie van Hardy en scenarist Anthony Shaffer.

 

De cover van 'Cinefantastique'

De cover van ‘Cinefantastique’ (winter 1977, volume 6, no. 3)

 

 

Persoonlijke herinneringen

Wie eind jaren ’80 van de vorige eeuw op zoek was naar bizarre én quasi-onvindbare films, zal zich zeker nog de Moviedrome-reeks op BBC 2 herinneren. Ook Jan Verheyen moet toen een aandachtige kijker zijn geweest. Zijn latere ‘Midnight Specials’ op Kanaal2 waren qua filmkeuze en inleiding zeker schatplichtig aan Moviedrome.
Weirdo Alex Cox introduceerde telkens op zondagvond op onnavolgbare wijze een reeks films waar ik als jonge snaak amper het bestaan van vermoedde (‘Invasion of the Body Snatchers’, de originele ‘The Fly’, ‘Witchfinder General’, dat soort films).
De reeks werd in 1988 ingezet met ‘The Wicker Man’. De film maakte indruk op mij en is me sindsdien altijd bijgebleven.

Pas een kleine 15 jaar later zag ik de film voor een tweede keer. Christopher Lee was in 2002 eregast op het ‘Brussels International Festival van de Fantastische Film’.
Voor die gelegenheid had het Filmmuseum een vintage double bill geprogrammeerd: ‘The Gorgon’ (1964, Terence Fisher), een typisch product van de Hammer-studio’s uit de eerst helft van de jaren ’60, én ‘The Wicker Man’.
Het Filmmuseum vertoonde de originele Belgische kopie (de korte versie van 84 minuten), inclusief het logo van Excelsior Films (een rijzende knaloranje zon, begeleid door de negende van Beethoven!).
Lee kwam tussen de vertoning van de films het publiek groeten en tijdens een kort vraaggesprek was hij zijn charismatische zelve en onderstreepte hij ten overvloede de kwaliteiten van de Robin Hardy-film.

Nog dit: wie nieuwsgierig is naar de Moviedrome-introducties van Cox vindt YouTube-gewijs nog heel wat materiaal terug. Als smaakmaker hierbij alvast de intro bij ‘The Wicker Man’.

 

 

Het verhaal

Een korte inhoud? We houden het echt kort. Het onvoorspelbare is net één van de grootste troeven van de film. Het volstaat te weten dat politie-inspecteur Neil Howie (rol van Edward Woodward) naar het afgelegen Schotse eiland Summerisle vliegt om er de verdwijning van Rowan, een 12-jarig meisje te onderzoeken.
Howie komt terecht in een heidense gemeenschap waar eeuwenoude rituelen nog steeds gangbaar zijn.
Hij vermoedt dat Rowan zal geofferd worden tijdens de lokale May Day-festiviteiten om zo een goede appeloogst af te dwingen.

Meer details prijsgeven zou het kijkplezier alleen maar bederven. Of zoals ‘The Huffington Post’ het verwoordde: ‘Do not read synopses, don’t ask anyone about it, just see it. If for the first time, I envy you’.

Afspraak in Cinema Zuid op woensdag 18 december om 20.00 uur voor de ‘final cut’ van ‘The Wicker Man’. Weliswaar zonder ondertitels, maar laat dat de pret vooral niet drukken. http://www.cinemazuid.be/nl/film/wicker-man

 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: