Kroniek van een aangekondigde dood: faillissement Rex-concern

It was 20 years ago today (3 september 1993)

Wat voorafging – januari 1993
Het nieuwe jaar start met groot nieuws voor de Antwerpse filmliefhebbers. Het Rex-concern verspreidt een persmededeling waarin de bouw van een nieuw bioscoopcomplex wordt aangekondigd.
Op de plaats van de bioscopen Rex, Metro, Ambassades en Odeon (De Keyserlei, Anneessensstraat, Van Ertbornstraat) komt een nieuw film- en handelscentrum.
Georges Heylen ziet het groots: het complex bevat 15 cinemazalen met in totaal vijfduizend stoelen, restaurants en handelszaken en twee ondergrondse verdiepingen parkeerruimte.
Een foto van de maquette van het nieuwe Rex-gebouw moet een en ander visualiseren.

 

Het Nieuwsblad - editie Antwerpen, 06/01/1993, pagina 9

Het Nieuwsblad – editie Antwerpen, 06/01/1993, pagina 9

 

Insiders fronsen meteen de wenkbrauwen bij deze goed-nieuws-show.
Concurrent Eric Kloeck (uitbater Cartoon’s en Calypso): ‘Als Heylen per se een groot complex wil, waarom wilde hij dan de zalen in het Century Center terug, toen ik ze had gehuurd? En waarom stootte hij op anderhalf jaar nog zes andere zalen af, als hij straks al zijn overgebleven zalen een jaar moet sluiten voor verbouwingen? Neen, Heylen kan niet tegen zijn verlies, en hij wil laten horen dat hij er nog is. Ik verwacht de stille dood van het Rex-concern’ (‘Het is allemaal film’, Peter Renard, Knack, 27/01/1993, p. 23).

Kloeck is niet de enige scepticus. Binnen het bioscoopmilieu was het immers al een tijdje duidelijk dat Georges Heylen in moeilijke papieren zat. Van zijn eens zo grote zalenpark blijft nog amper iets over.
In een periode van nauwelijks twee jaar hadden 5 bioscopen de deuren gesloten (Astra, Vendôme, Astrid, Savoy en Sinjoor).
De modale kijker ziet dat er nog nauwelijks wordt geïnvesteerd in de overblijvende zalen en dat er stevig wordt bespaard op personeel en publiciteit.
Journalisten wijzen op het feit dat amper een paar dagen eerder de bouwaanvraag voor het Metropolis-complex toekwam op de stedelijke administratie voor Ruimtelijke Ordening.
Wil Heylen met zijn plannen alsnog stokken in de wielen steken van de groep Bert-Claeys?

De distributiepoot van het concern (Excelsior – Filimpex) draait op een laag pitje. Kon men in de jaren ’80 nog uitpakken met een waslijst van films (waaronder prestigieuze producties als ‘The Name of the Rose’, ‘Platoon’ en ‘The Last Emperor’), dan worden bij de start van het nieuwe decennium de nieuwe aanwinsten schaarser en ook minder aantrekkelijk.

Ook de glamoureuze avant-premières in aanwezigheid van regisseurs en acteurs lijken voorgoed tot het verleden te behoren. De wereldpremière van ‘Daens’ in oktober 1992 moet zowat de laatste gelegenheid geweest zijn waarop politici zich voor de camera’s van de Antwerpse Kinema Aktualiteiten verdrongen. Opvallend hierbij is dat één en ander vrij sober verloopt (geen buffetten van ‘Party & Dinner Service’, geen vuurwerk van Hendrickx …).

 

 

Lente 1993
Nadat begin januari al bekend raakte dat Heylen zijn huurcontract voor de drie zalen in het Century Center niet zou verlengen (concurrent Eric Kloeck neemt de zalen over), stopt het Rex-concern na de paasvakantie met de exploitatie van Ciné Rubens. De zaal in de Carnotstraat was één van de paradepaardjes van de groep (‘Het grootste scherm van België’).
Het eens zo machtige Rex-concern is gereduceerd tot 16 schermen in de Antwerpse stationsbuurt: 13 zalen in het blok De Keyserlei/Anneessensstraat/Van Ertbornstraat en de drie Quellin-zalen.

De filmdistributeurs blijven geloven in het Rex-concern. Wie grasduint in de programmatie van de laatste maanden ziet nog steeds een ruim aanbod van Hollywood-films en festivalwinnaars: ‘The Last of the Mohicans’, ‘Scent of a Woman’, ‘Sommersby’, ‘The Piano’, ‘Falling Down’ …

Zomer 1993
Eind juni verzamelt politiek, pers en Kinepolis-directie op de Luchtbal voor de eerstesteenlegging van Metropolis. Er zal tegen een waanzinnig tempo worden gebouwd. Op 17 oktober wil men immers al openen met 12 zalen en met de première van ‘Jurassic Parc’.
Ook in de zalen van het Rex-concern wordt de nieuwe Spielberg-hit aangekondigd.

Wanneer de grote vakantie op zijn einde loopt, verschijnen echter de eerste echte onheilsberichten over het Rex-concern in de pers.
Heylen weet eerst alles nog te relativeren, maar op een paar dagen tijd valt wat overbleef van zijn rijk helemaal in duigen.
We laten u even meelezen in enkele krantenartikelen van toen.

donderdag 26/08/1993 – De Morgen – Bioskoopketen Heylen wankelt in Antwerpen

Eerder deze week circuleerden al geruchten dat 4 van de 24 maatschappijen van het Rex-concern ‘vereffend’ zouden worden.
Het concern heeft de jongste tijd al verscheidene zalen gesloten en 20 werknemers op straat gezet. Maar volgens Heylen is er geen sprake van verdere inkrimping.
Twee groepen, waarvan Heylen de namen niet wilde noemen, zouden belangstelling hebben om een participatie te nemen in het concern.
Intussen zijn al verschillende deurwaarders bij de bioskopen van het Rex-concern langsgekomen om de dagrecettes in beslag te nemen in opdracht van filmdistributeurs.

vrijdag 27/08/1993 – De Morgen – Stad legt beslag op Rex-zalen

Het Antwerpse stadsbestuur heeft beslag laten leggen op de onroerende goederen van het bioscoopconcern Rex.
Op elk bioskoopkaartje moet immers een heffing van vier procent betaald worden. Die heffingen zouden al maandenlang niet meer betaald zijn.
Ook een aantal filmdistributeurs krijgt nog geld van baron Heylen. Warner Bros. en Jan Verheyen van Independent Films hebben nog miljoenen te goed. Verheyen zegt geen films meer te zullen leveren aan de zalen van Rex.
De grote baas van het Rex-concern, baron Heylen, bleef gisteren vol vertrouwen: ‘Alles wat er geschreven wordt is flauwekul. Er zijn wel vier NV’s in vereffening, maar dat situeert zich louter in een boekhoudkundige sfeer. Dat is om de zaken allemaal een beetje te vereenvoudigen. Alle Rex-zalen blijven gewoon open’.
Heylen ontkende ook dat het stadsbestuur beslag zou hebben gelegd op de onroerende goederen van Rex. ‘Dat is allemaal gelogen.’

zaterdag 28/08/1993 – De Morgen – Stakingsaanzegging bij Rex-concern

Het personeel van het in moeilijkheden verkerende Antwerpse bioskoopconcern Rex heeft gisteren een stakingsaanzegging ingediend.
Vier zalen van de groep, de Ambassades in de Anneessensstraat, gingen gisteren al ‘tot nader order’ dicht. In de andere zalen zijn voor de nieuwe filmweek, die gisteren begon, wel voorstellingen gepland.
Eric Kloeck: ‘Dit is een farce die uit de hand gelopen is. Heylen is niet de enige die schuld treft, maar hij is wel de grootste schuldige van de huidige situatie. Hij heeft de mensen uit de cinema’s gejaagd, hij heeft veel te lang vastgehouden aan een zeer traditioneel en konservatief beleid, hij is niet mee geëvolueerd met de tijd en ten slotte heeft hij, voor zover ik weet, zijn eigen bedrijven geplunderd.’

zaterdag 04/09/1993 – Het Laatste Nieuws – Rex-concern failliet verklaard

Vrijdagochtend heeft de advocaat van het Rex-concern de boeken neergelegd van alle overblijvende maatschappijen van de groep.
De rechtbank van koophandel zetelde vrijdagochtend speciaal langer om omstreeks 12.30 u. de daadwerkelijke faling van alle vennootschappen van het Rex-concern uit te spreken. Concreet wil dat zeggen dat met directe ingang de lichten gedoofd worden in de zalen Rex, Ambassades, Sinjoor, Odeon, Metro en Quellin. Ook in Brugge sneuvelen de zalen van baron Heylen. Het zijn de cinema’s Van Eyck, Memlinc en de zalen van het Zwart Huis.
Binnen het bioscoopmilieu werd de volledige sluiting van de groep nog voor het einde van dit jaar in het vooruitzicht gesteld, maar dat het zo snel zou gaan had waarschijnlijk niemand kunnen, willen of durven voorspellen.
Niemand weet op dit moment hoe groot de schuldenberg van het Rex-concern is en of de kapitaliseerbare waarde van de groep, geschat op zo’n 800 miljoen fr., voldoende zal blijken om de rekeningen te vereffenen.

 

Het Laatste Nieuws

Het Laatste Nieuws van 04/09/1993, pagina 11

 

zaterdag 04/09/1993 – Het Nieuwsblad – Doek valt over cinemagroep Rex

Zeventig personeelsleden staan op straat. In Brugge sneuvelen mogelijk veertig banen.
Alleen de vennootschap Immo Anneessens, die het vastgoed beheert en geen grote schulden heeft, ontkwam aan het faillissement. Voor alle maatschappijen uit het concern die zich bezig hielden met de distributie of exploitatie van films geldt een definitief ‘The End’.
De aftakeling begon in de jaren ’80. De man die zich ondertussen baron mocht noemen, rustte op zijn lauweren. Terwijl de rest van het bioskooplandschap zich op één of andere manier profileerde – de enen met een aanbod van ‘kleine’ films, de andere met modernere zalen – bleef in het Rex-concern alles bij het oude. Vooral de verjonging van het bioskooppubliek scheen Heylen te ontgaan. Konkurrenten werden groter, terwijl Heylen de ene zaal na de andere moest sluiten.

dinsdag 07/09/1993 – De Standaard – Put Rex-concern bedraagt 700 miljoen

De put van het failliete Rex-concern bedraagt volgens een eerste voorzichtige schatting ongeveer 700 miljoen fr.
Een aanbod vanuit de cinemawereld om de zalen van de curatele voorlopig draaiende te houden sloeg curator Van Passel af. ‘Ik wil zo snel mogelijk overgaan tot verkoop’.

 

De laatste AUB, nr. 1444 van 27/08/1993

De laatste AUB, nr. 1444 van 27/08/1993

 

Epiloog
De stationsbuurt beleeft moeilijke tijden na het Rex-faillissement. Filmliefhebbers trekken massaal naar ‘de dokken’, terwijl de overgebleven Kloeck-zalen vechten om te overleven.
De Rex-zalen verdwijnen achter een ijzeren omheining. Verbleekte en afgebladerde calicots van ‘Cliffhanger’, ‘Denis, the menace’ en ‘Sniper’ herinneren aan de laatste vertoningen.

In het weekend van 23 april 1994 verkoopt veilinghuis Troostwijk de inboedel van het Rex-concern. Voor cinemanostalgici is het vooral een gelegenheid om een laatste keer in de zalen rond te dwalen en een kijkje te nemen achter de schermen.
Tijdens de kijkdagen is er immers niet alleen vrije toegang tot de zalen, maar ook tot de projectiekamers, de bureauruimtes, de Goya-zaal (de receptieruimte) en de privé-visiezaal van Heylen achter Ciné Metro. Oud-medewerkers van Heylen zijn blij elkaar teug te zien, maar hebben het moeilijk hun tranen te verbergen.
Uiteindelijk zal de verkoop zo’n 10 miljoen frank opbrengen. Internationale kopers hebben zich op de grote stukken gestort: zetels, projectoren, projectielenzen en schermen.
Het grote publiek biedt vooral op affiches en persmappen. Een koper biedt 40.000 frank voor het houten bureau van Georges Heylen en het fraaie glasraam dat zijn kantoor sierde wordt afgeklopt op 260.000 frank.

 

Catalogus Openbare Verkoop Rex-concern en Excelsior Films

Catalogus Openbare Verkoping Rex-concern en Excelsior Films

 

Journalisten schrijven nu en dan over mogelijke investeerders die weer leven in de stationsbuurt willen brengen. In de zomer van 1994 worden ondermeer MGM, UGC en Gaumont genoemd.
Het is uiteindelijk deze laatste groep die samen met projectontwikkelaar EPMC het grootste bod uitbrengt bij curator Marc Van Passel. Voor 335 miljoen frank kopen ze het Rex-complex tussen de De Keyserlei, de Anneessensstraat en de Van Ertbornstraat, goed voor 3761 m2.

In de winter van 1995 wordt gestart met de slopingswerken van Rex, Metro, Ambassades en Odeon. Baron Heylen maakt het allemaal niet meer mee. Hij sterft op 1 november 1995 op 84-jarige leeftijd. Na de sluiting van zijn zalen trok hij zich terug in zijn geboortestad Herentals. Hij weigerde elk interview en was niet meer in het openbaar te zien. Volgens intimi leed hij aan de ziekte van Alzheimer.

Het Gaumont-complex (17 zalen voor 3.800 kijkers) opent zijn deuren op 17 december 1997. Eindelijk terug ‘Actie in ’t stad’.

The last farewell
Mijn laatste film in het Rex-concern was ‘Cop and a half’, een flauwe familiefilm met Burt Reynolds. Ik zag hem op dinsdagavond 24 augustus in Ciné Metro II. De belangstelling was pover, in mijn herinnering zaten we met nog geen tien kijkers in de zaal.

Misschien was dit wel tekenend voor de laatste maanden (jaren?) van de Heylen-groep. Een oud-medewerker van de filmbaron vergeleek de doodstrijd van het Rex-concern met die van Sabena: ‘Als er in een vliegtuig voor 200 man slechts 20 plaatsen bezet zijn, is er verlies. Zo’n vliegtuig brengt kosten met zich mee. Sabena moest wel failliet gaan. Met het Rex-concern gebeurde hetzelfde. Op het einde werkte ik in cinema Rubens. Prachtige zaal met duizend zetels en daar zit dan 20 man!’ (zaalchef Jean Lafontaine in ‘Het paleis om de hoek’, Frank Heirman, uitgeverij BMP, 2006, pag. 105).

De sluiting van de Rex-zalen liet hoe dan ook een leegte achter in het hart van heel wat Antwerpse film- en cinemaliefhebbers. Een ‘cinemake doen’ zou nooit meer hetzelfde zijn. Weg waren de kleurrijke calicots, weg waren de verschillende zalen met elk hun eigen architectuur en karakter, weg waren de ouvreuses met hun ‘AUB’s en hun ijspralines …
Wie begin jaren negentig van vorige eeuw de Antwerpse cinema’s trouw was gebleven, voelde zich plots een beetje wees.

 

 

Advertenties

5 Responses to Kroniek van een aangekondigde dood: faillissement Rex-concern

  1. Beste,

    Naar het schijnt verscheen ooit, dat moet jaren ’60 van de vorige eeuw zijn geweest, in een Vlaams weekblad een fotofeuilleton met Julien Schoenaerts in de hoofdrol, getiteld “Op de kaaien”. Weet iemand welk weekblad en wanneer ongeveer? (Er waren niet zoveel weekbladen toen, dus het moet volgens mij Panorama, De Post of Ons Land zijn geweest. Oh ja, er was Zondagsnieuws of Zondagsvriend.) Een fotoroman was een romanverhaal met tekstballonnetjes of onderschriften zoals een strip maar dan met foto’s.

    Beste groet,
    Stan Lauryssens
    info@stanlauryssens.com
    http://www.stanlauryssens.be

    • cinantwerp says:

      Beste Stan,
      Ik publiceer met veel plezier je verzoek. Hopelijk krijg je er via dit kanaal wat reactie op.
      Heb met verschillende zoektermen al wat ‘gegoogeld’ (iets wat jij ongetwijfeld ook al gedaan hebt), maar zonder resultaat.
      Laat iets weten wanneer de fotoroman ooit opduikt. Benieuwd naar wat je ermee van plan bent.
      Groeten,
      Frank

      • Doe ik, Frank. Volgend jaar verschijnt “Schoenaerts”, een bio over het dramatische jaar 1970 in het leven van de theaterlegende. Indien wij de fotoroman vinden, zouden wij deze als bijlage publiceren. Beste groet, Stan

  2. De fotoroman zou “Meeuwen sterven in de haven” zijn, Frank, en vermits de film in ’55 uitkwam, moet de fotoroman eind ’55 of in de loop van ’56 zijn gepubliceerd, maar in welk blad? Dat is de grote vraag. Wie helpt mij?

  3. Engels J.P. says:

    Ik zoek ook nog effe verder, Stan.
    Je hoort nog van mij.
    J.P.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: