Ciné Vendôme: de ‘kinema met standing’

Belgische affiche van 'Violette Nozière' (1977, Claude Chabrol)

Belgische filmaffiche van ‘Violette Nozière’ (1978, Claude Chabrol)

 

In de gouden jaren van het Rex-concern werd de Anneessensstraat ook wel eens de ‘kinemastraat’ genoemd.
Nergens anders in België was er immers zo’n dichte concentratie aan bioscoopschermen in één straat.
Eerder hadden we het al over de majestueuze Metro, de charmante Ambassades (en de abominabele Ambassades Clubs) en het Odeon-kwartet, de laatste realisatie van Georges Heylen.
Bijna waren we Ciné Vendôme vergeten, het kneusje van de Anneessensstraat. Een groter contrast met overbuur Metro was dan ook niet denkbaar.

De Vendôme was een kleine zaal (amper 195 plaatsen), zonder balkon en zonder hellende vloer. Kinderen en volwassenen klein van gestalte waren dan ook de pineut in een overvolle Vendôme. Tenzij ze een plaats hadden kunnen veroveren op de kleine ‘gradin’ achteraan in de bioscoop.
De zaal was eigenlijk niet meer dan een groot uitgevallen schoendoos met weinig karakter en zonder bijzonderheden.
Van foyer was ook amper sprake. Ik herinner mij een minuscule confiseriestand in de kleine onthaalruimte en verder een smalle trap die naar de kelder afdraaide waar zich de toiletten bevonden.

Weinig Antwerpse cinema’s veranderden echter zo vaak van naam als de Vendôme.
Enig speurwerk leert ons dat een zekere J. Van Look de zaal opende in 1931. De vroegere balzaal van hotel Frison werd omgevormd tot Studio Savoy.
Na de oorlog kwam de zaal in handen van Anna Oostvogels en de naam veranderde in Ciné Stuart.
Éen van Oostvogels medewerkers en ook latere medewerker van Heylen, Frans Cleiren, omschreef haar als een ‘alleenstaande vrouw met een wat frivole levenswandel. Helaas viel ze op de verkeerde mannen en dat bracht haar in moeilijkheden. Als haar mannen geen interesse hadden voor de cinema, ging het slecht met haar bioscoop…’ (Frank Heirman in Gazet Van Antwerpen, ‘De grootse bloei, van Stuart naar Vendôme’, december 1995).

In 1948-1949 is er een nieuwe naamswijziging en ook een radicale wijziging in programmatie. Ciné ABC specialiseert zich voortaan in ‘Franse films met verdorven vrouwen’. Cleiren spreekt over films met ‘veel gekus, veel ondergoed, maar geen bloot’. Ondanks deze nieuwe aanpak blijft Oostvogels het moeilijk hebben om te concurreren met de grotere spelers op de markt. In 1953 gooit ze dan ook de handdoek in de ring. Oostvogels opent een bar en verkoopt haar cinema aan Georges Heylen.

 

Publiciteit voor 'The Alphabet Murders' in Ciné Vendôme (Weekblad Cinema)

Publiciteit voor ‘The Alphabet Murders’ in Ciné Vendôme (Weekblad Cinema – nieuwjaarsnummer 1966)

 

Architect Rie Haan krijgt de opdracht om de zaal te verfraaien en een ‘sjieker’ cachet te geven. Voortaan zou de ‘betere’ film aan bod komen in Ciné Vendôme. In publiciteit werd de zaal omschreven als de ‘kinema met standing’. Dit naar analogie met de omschrijvingen voor Ciné Odeon (de ‘kinema van de elite’) en Ciné Rex (‘Antwerpens Prachtkinema’). De kleine capaciteit leende zich inderdaad perfect tot het vertonen van cinefiele producties (nogal wat festivalfilms kregen hier hun kans). In de jaren ’60 stonden er ook veel Engelse films op de affiche. Zo vertoonde productiefirma en distributiekantoor Rank heel wat van zijn output in de Vendôme.

 

Programma Ciné Vendôme

Programma Ciné Vendôme – januari 1964 (buitenkant)

Vendôme otto e mezzo

Programma Ciné Vendôme – januari 1964 (binnenkant)

 

In de jaren ’80 breidde Heylen zijn zalenpark uit met kleinere club-zalen (Rex Club en Ambassades Clubs) waardoor de Vendôme zijn cachet van elitezaal wat verloor. De zaal werd dan ook meer en meer gebruikt als doorgeefluik van films die hun carrière waren gestart in één van de grotere Rex-zalen. Toch herinner ik mij nog een aantal opmerkelijke premières in de Vendôme: ‘Days of Heaven’ (1978, Terence Malick), ‘Prince of the City’ (1981, Sidney Lumet) en ‘Diner’ (1982, Barry Levinson).

En toen 3D-films in de vroege jaren ’80 aan een eerste revival begonnen, was de Vendôme de zaal waar ze in première gingen. Al vloekte het vertonen van ‘Jaws 3-D’ (1983, Joe Alves) en ‘Supergirls in 3D’ (1983, Walter Molitor, aka Amato Bozelli) echt wel met het imago dat de zaal zich had aangemeten.

Vergeten we ook niet te vermelden dat de Vendôme in 1980 enkele maanden moest sluiten wegens schade opgelopen na een brand. Het fijne hiervan hebben we niet meer kunnen achterhalen, feit is wel dat de zaal niet onherstelbaar was beschadigd. De cinema kreeg een opknapbeurt en opende opnieuw op 24 oktober 1980 met de Belgische première van de David Bowie-film ‘Just a Gigolo’ (1978, David Hemmings). In AUB 789 omschreef men de vernieuwde zaal als een ‘stijlvol cinemajuweel’ en ‘één van de modernste zalen van het land’.
Naar aanleiding van de vernieuwingswerken schreef een pientere lezer van het maandblad ‘Film en Televisie’ in maart 1981 het volgende: ‘Als er nu nog een paar oude zalen vernieuwd worden, zal Antwerpen nog zijn oude naam – Kinemastad – terug verdienen. In dat opzicht moeten we misschien de man dankbaar zijn die gezorgd heeft voor de brand in Ciné Vendôme. Het doel heiligt de middelen wel niet, maar als de eigenaar het vertikt, blijkt dit een doeltreffend middel. Wie neemt de volgende zaal voor zijn rekening’?

 

AUB nr. (24/10/1980)

AUB nr. 789  (17/10/1980)

 

Dat er in de tweede helft van de jaren ’80 zwaar moest bespaard worden op personeelskosten in het Rex-concern konden de filmliefhebbers zelf vaststellen aan de kassa van Ciné Vendôme. Meer dan eens prijkte daar een bordje dat de kijker zijn ticket moest kopen aan de overkant van de straat, bij de kassadames van de Metro. Volgens Jan Verheyen bleef het zelfs niet beperkt tot de kassiersters, getuige zijn anekdote die de Gazet Van Antwerpen haalde: ‘Op een bepaald moment is Heylen zo hard beginnen snoeien in zijn personeel dat slechts één operateur verantwoordelijk was voor de projectie in alle zalen van de Anneessensstraat: de twee Metro’s, de Ambassades en de Vendôme. Dan kreeg je van die scènes waarin een meneer met een stofjas hijgend de Metro buiten stormde om een projectieprobleem, waar ze telefonisch voor hadden verwittigd, in de Vendôme te herstellen. Complete waanzin! Het gevolg was natuurlijk dat de filmliefhebber op de duur nog liever naar Gent of Brussel reed dan in de eigen stad te worden bediend’ (GVA , 18/12/1997, ‘De Antwerpse cinema is blijven hangen in fifties’, Rudy De Coninck).

 

Belgische filmaffiche van 'Who's Killing the Great Chefs of Europe' (1979, Ted Kotcheff)

Belgische filmaffiche van ‘Who’s Killing the Great Chefs of Europe’ (1978, Ted Kotcheff)

 

Op 4 november 1991 gingen de gordijnen voor altijd dicht in de Vendôme. Met ‘Dances with Wolves’ (1990, Kevin Costner) kwam er een toch nog een waardig einde aan meer dan een halve eeuw film kijken in de Anneessensstraat 31. De zaal werd een restaurant, veranderde af en toe van eigenaar en keuken en staat nu leeg. Enkel de luifel herinnert nog aan het cinemaverleden van het pand.

 

Advertenties

6 Responses to Ciné Vendôme: de ‘kinema met standing’

  1. henri Seymus says:

    ben er ooit enkele films gaan zien en het enige dat ik mij nog herriner is de draaiende fotokas waar ge de fotos en affiches van de vertoonde film kon zien hangen….alles bij elkaar vondt ik er maar weinig standing aan de zaal… lange lompe zaal en vooral klein scherm…

    • cinantwerp says:

      Nu je het zegt, Henri, die draaiende ‘fotokas’ was inderdaad typisch aan de Vendôme. Rechts had je de kassa en links was er de mechanisch aangedreven display voor foto’s. Dat ik dat kon vergeten. Volgens mij was er geen enkele andere zaal in Antwerpen die daarmee kon uitpakken. Toch nog iets memorabel aan de Vendôme.
      Bedankt voor je reactie!

  2. westerlinck rosalia says:

    Ik heb als ouvreuse in de vendôme gewerkt in 1962 en 1963 hierboven is een roze programma dat ik mij goed herinner die heb ik veel verkocht, wij leefden op de fooien voor dit programma en ook op de percent van de verkoop van de in de pauze verkochte ijspralines en friskos, die stonden beneden in de kelder waar we ons ook moesten omkleden, wat een herinnering, ik heb daar maanden naar de film murder she wrote van Agatha kristie moeten kijken in de zaal met onze pillamp waar we de mensen naar hun zitplaatsen moesten begeleiden als die tijdens de voorstellingen naar binnen kwamen het was toen doorlopend ook een Japanse film waar bijna niet in gesproken werd, ik was toen 17 jaar wat een tijd, na de geboorte van mijn zoontje was ik nog 6 weken thuis en heb ik in afwachting van terug naar de vendôme te kunnen in de pathé op de keyzerlei gewerkt daar heb ik ook weer een maand of 6 naar irma la douce moeten kijken, tot wij naar knokke-heist zijn verhuist, mijn schoonouders hadden er een hotel en zo ben ik in knokke gebleven waar ik heel gelukkig ben

    • cinantwerp says:

      Beste Rosalia,

      Dank voor je reactie. Het is fijn om te lezen dat mensen die vroeger in de cinema’s hebben gewerkt mijn blog lezen en iets extra kunnen toevoegen aan mijn teksten.

      Die Agatha Christie-film is waarschijnlijk ‘Murder She Said’ (1961). Het was de eerste uit een reeks van vier Miss Marple-verfilmingen met Margaret Rutherford. Ook de andere titels die volgden waren allemaal te zien in de Vendôme

      Als er lezers de titel weten van de ‘Japanse film waar bijna niet in gesproken werd’ en die in de periode 1962 – 1963 te zien was in cinema Vendôme, aarzel dan niet om te reageren op dit bericht of een mail te sturen naar antwerpen.kinemastad@hotmail.be

      Frank

      • westerlinck rosalia says:

        ja beste frank, het was murder she said die heb ik maanden moeten zien spijtig genoeg herinner ik mij de Japanse naam van de die film niet meer er kwamen wel veel mensen naar kijken maar als je zo jong als ik was interesseerde mij die film niet zo omdat er bijna niet in gesproken werd en dan was het soms muisstil in de zaal, met murder she said was er een speciaal muziekje in de film ik hoor het nog altijd in mijn hoofd en kan die film ook helemaal herinneren, ook de portier met zijn aubergine uniform en koperen knopen en epoletten herinner ik mij goed hij had zwart haar ik geloof dat hij charles of albert noemde er waren er twee die mekaar aflosten, de ouvreuse die er reeds lang was en veel ouder was dan ik noemde georgette een blonde met een chingon een kleintje maar een zeer vriendelijke tegenover mij in de kassa herinner ik mij een maria die er werkte, de heer heylen kwam soms ook eens inspecteren, dat roze programma van de vendome met die roos, heb je daar maar een van? dat is voor mij echte nostalgie omdat ik daar zelf mee gewerkt heb, als ik nog veel jonger was gingen wij dikwijls de dinsdag en de zaterdag naar de zuidpool in de Kloosterstraat met mijn mama dat was ook altijd plezant , en in de pauze draaide wij altijd maar rond van voor naar achter met wat vriendinnetjes, mijn vader was toen een politie en later ondercommissaris in de oudaan, als ik 13 jaar was speelde ze rock around the clock in de kinox in de nationalestraat dan stonden ze te dansen tussen de rijen, wij woonden in de pachtstraat in die grote witte blok daar woonden bijna allemaal ambtenaren die aan de stad werkten en gendarmen en polities, dus misschien tot later nog eens ik sta ook op facebook onder rosalia westerlinck

      • cinantwerp says:

        Rosalia,

        Na wat opzoekwerk denk ik te weten over welke Japanse film je het hebt: ‘Het Naakte Eiland’.
        Nu zo goed als vergeten, toen heel populair bij cinefielen.
        Deze film van Kaneto Shindo won de Grote Prijs op het Festival van Moskou in 1961 en de Antwerpse filmjournalisten verkozen ‘Het Naakte Eiland’ tot beste film van het jaar 1962.

        Van het Vendôme-programma van begin jaren ’60 (met de roos en de Place Vendôme in Parijs) heb ik slechts één exemplaar.

        Groeten,

        Frank

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: